Bielsk Podlaski modlił się za ofiary oddziału Romualda Rajsa ps. "Bury". "Dzisiaj wspominamy męczenników zamordowanych za wiarę" [ZDJĘCIA]

Piotr Łozowik
To już 74. rocznica mordu furmanów w Puchałach Starych. Wydarzenia te związane są z pacyfikacją prawosławnych wsi z powiatów bielskiego i hajnowskiego, których dopuścił się oddział Romualda Rajsa ps. "Bury" na przełomie stycznia i lutego 1946 roku. Dzisiaj w Bielsku Podlaskim odbyły się m.in. modlitwy za pomordowanych.

- Dzisiaj wspominamy męczenników zamordowanych za wiarę, za swoją prawdę. Dzisiaj również oni dziękują Wam wszystkim za modlitwy i pamięć, i proszą, żeby starać się, aby była w nas zawsze wiara i miłość - powiedział ks. mitrat Leoncjusz Tofiluk w cerkwi Opieki Matki Bożej w Bielsku Podlaskim.

To tam o godzinie 9 odprawiono liturgię oraz molebień. Uroczystości przewodniczył właśnie ks. mitrat Leoncjusz Tofiluk. Modlono się za ofiary oraz o to, by podobne wydarzenia nigdy się nie powtórzyły.

Następnie wierni udali się na cmentarz, na mogiłę furmanów, gdzie od 2002 roku stoi pomnik upamiętniający ofiary wydarzeń z 29 i 31 stycznia oraz 2 lutego '46.

Wzywam ku temu,by to miejsce było uczczony naszą pamięcią, modlitwą, a również w naszych sercach, by Wszechmiłościwy Bóg budował wiarę i miłość - powiedział ks.mitrat Jan Szmydki.

Polityka przeszkadza w ocenie Burego

Po modlitwie na cmentarzu na zebranych czekało spotkanie okolicznościowe z udziałem gościa specjalnego - Anety Prymaki-Oniszk - autorki książki "Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy".

- Historia pacyfikacji wsi białoruskich przez oddział Burego jest dość szczegółowo zbadana, fakty zostały ustalone m.in. w śledztwie przeprowadzonym przez IPN - stwierdziła. - Wrażenie, ze jest to historia niejednoznaczna, może wynikać z faktu, ze stała się ona elementem gry politycznej

Przypomnijmy, że z końcem października 2019 roku Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oficjalnie podjął decyzję, że do grona świętych męczenników chełmskich i podlaskich zostali włączeni zamordowani woźnice.

Zobacz koniecznie: Cerkiew prawosławna. Furmani - ofiary Burego to męczennicy. Imiona i nazwiska - lista

Romuald Rajs ps. „Bury” to jedna z najbardziej kontrowersyjnych postaci. Dla jednych okrutny morderca dla innych bohater. Nie zakończyły dyskusji wnioski prokuratora Instytutu Pamięci Narodowej, który w ramach prowadzonego śledztwa zbadał działalność ludzi "Burego".

IPN wydał komunikat w którym wybiela Romualda Rajsa Burego

Śledztwo w sprawie "Burego": Zginęli od kul

29 stycznia 1946 r. oddział Romualda Rajsa wkroczył do Zaleszan - opisywał przed rokiem prokuratorskie ustalenia Andrzej Zdanowicz na portalu bielskpodlaski.naszemiasto.pl. Mieszkańców wsi – pod pozorem zebrania – zwołano do domu rodziny Sacharczuków. Gdy ludzie byli już byli w środku, Rajs krzyknął: „Wszyscy zginiecie!”. Zaryglowano drzwi i budynek podpalono. Jednak ludziom udało się wyważyć drzwi i uciec. W Zaleszanach zginęło jednak 16 innych osób. Byli to ci, którzy nie poszli na zebranie. Zginęli od kul lub w podpalonych domach. Najmłodsze zabite dziecko miało 7 dni, było też takie, które zginęło w łonie matki.

Z Zaleszan oddział Burego udał się do wsi Końcowizna. Tu miała nastąpić wymiana furmanów, którzy zapewniali transport dla oddziału.

31 stycznia oddział zatrzymał się we wsi Puchały Stare.
„Po zwolnieniu kilku furmanów deklarujących polskie pochodzenie, pozostałych pozbawiono życia. Zostali oni wyprowadzeni z domu, gdzie byli przetrzymywani, do pobliskiego lasu w kilku grupach i tam rozstrzelani. (...) Zwłoki zabitych pochowano w wykopach po ziemiankach z czasu wojny, które lekko przysypano i przykryto gałęziami drzew. Zginęło wówczas 30 osób. Najstarszy spośród nich miał 56 lat , najmłodszy 17 lat“ – czytamy w podsumowaniu śledztwa IPN.

1 lutego Bury podzielił oddział na trzy plutony. Ich dowódcom nakazał zniszczenie po jednej wsi: Końcowizna, Szpaki i Zanie. Pierwszy pluton pod dowództwem „Wiarusa” wyruszył do wsi Szpaki, drugi pluton pod dowództwem „Bitnego” udał się do Zań, natomiast trzeci – pod dowództwem „Leszka” – do Końcowizny.

Na przełomie stycznia i lutego 1946 roku z rąk podkomendnych "Burego" życie straciło (wg różnych szacunków) od 79 do 82 bezbronnych osób, 13 ciężko raniono, z których cześć zmarła w wyniku ran, a liczne zostały inwalidami do końca życia. Znaczny odsetek tych ofiar to dzieci. Wszyscy byli obywatelami Polski. Rodziny ofiar nigdy nie otrzymały odszkodowania.

„W Szpakach śmierć od kul lub w płomieniach oraz od odniesionych od tego ran poniosło 7 osób“ - ustalił prokurator IPN.

Według jego ustaleń, w Zaniach „nie podkładano ognia pod domy należące do osób wyznania katolickiego, jak też nie podpalano zabudowań tych prawosławnych, którzy zamieszkiwali w bezpośrednim pobliżu gospodarstw, należących do rodzin katolickich (według zeznań świadków wówczas w Zaniach mieszkały 4 rodziny katolickie). Mieszkańców, którzy usiłowali wydostać się z płonących domów zapędzano z powrotem lub strzelano do ludzi wybiegających z palących się budynków i próbujących uciec ze wsi. Przed oddaniem strzałów niektórych mieszkańców pytano o narodowość i wyznanie. W oparciu o dokumenty i zeznania świadków przesłuchanych w sprawie, należy przyjąć, że podczas pacyfikacji wsi zginęły 24 osoby. Nadto rany postrzałowe odniosło 8 mieszkańców. - czytamy w ustaleniach IPN.

W Końcowiźnie mieszkańcy, widząc partyzantów podpalających strzechy, uciekli i nikt nie zginął.

W sumie oddział Romualda Rajsa doprowadził do śmierci 79 osób, obywateli polskich wyznania prawosławnego.

Prokurator w sprawie Burego: Znamiona ludobójstwa

„Nie kwestionując idei walki o niepodległość Polski prowadzonej przez organizacje sprzeciwiające się narzuconej władzy, do których należy zaliczyć Narodowe Zjednoczenie Wojskowe, należy stanowczo stwierdzić, iż zabójstwa furmanów i pacyfikacje wsi w styczniu i lutym 1946 r. nie można utożsamiać z walką o niepodległy byt państwa, gdyż nosi znamiona ludobójstwa“ – stwierdził w podsumowaniu prokurator IPN. Nie miał tez wątpliwości, iż mordów dokonywano ze względu na wyznanie i narodowość ofiar. Wszystkie były wyznania prawosławnego i uznawano ich za członków mniejszości białoruskiej na Podlasiu. Byli to jednak obywatele państwa polskiego.

Śledztwo w tej sprawie zostało jednak umorzone.

"Bury" - skazany i uniewinniony

Sam Romuald Rajs został skazany i stracony w 1949 roku wyrokiem sądu wojskowego. W 1995 roku sąd unieważnił wyrok śmierci na Romualda Rajsa, uzasadniając, że „walczył o niepodległy byt państwa polskiego”, a wydając rozkazy dotyczące m.in. pacyfikacji białoruskich wsi, działał w stanie wyższej konieczności, zmuszającym do podejmowania działań nie zawsze jednoznacznych etycznie.

Zobacz: Romuald Rajs Bury - 70. rocznica mordu sądowego upamiętniona (zdjęcia)

Do dzisiaj nie wypracowano jednoznacznej opinii o działaniach "Burego". Nawet w samym Instytucie Pamięci Narodowej, który wydał komunikat wybielający Romualda Rajsa.

Czytaj też: IPN wydał komunikat w którym wybiela Romualda Rajsa Burego

Obchody upamiętniające ofiary tamtych tragicznych zajść odbyły już w Gregorowcach (26 stycznia) oraz Zaleszanach (29 stycznia). Kolejne planowane są 1 lutego w Szpakach, a 2 lutego w Zaniach.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 113

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Podaj powód zgłoszenia

A
Anna

Nie trzeba być wcale skomunizowanym, żeby nie lubić partyzantów, którzy palą wsie i mordują wieśniaków. Nikt nie lubi terrorystów.

G
Gość
1 lutego, 13:27, Gość:

Te wydarzenia miały miejsce w 46 roku, czyli kilka lat po tym jak NKWD wywoziło polskie elity do miejsc kaźni - Katynia, Ostaszkowa,......i rodziny polskie nie doczekały się na powrót swoich bliskich, tam zginęło kilkadziesiąt tysięcy Polaków. "Bury" miał racje na tamten okres że likwidował białoruską nację współpracującą z sowietami. Romuald Rajs ps. "Bury" to bohater walczący o wolną Polskę.

....to dobrze że się modlicie za swoich bliskich, ale w tym przypadku to powinny one być po cichu, bez rozgłosu i mediów.

NKWD wywiozło i zamordowało oficerów, więc w rewanżu spalić kilka wiosek i wystrzelać przypadkowych niepiśmiennych "ruskich" chłopów w tym dzieci i niemowląt - to dopiero bohaterstwo.

G
Gość
1 lutego, 15:21, Gość:

w zaleszanach byli ludzie ktorzy nalezeli do partii bolszewickiej mieli w domach bron pomagali ruskiej partyzantce likwidowac polskich oficerow i donosili niemcom wiec nie dziwie sie ze bury i ch wy[wulgaryzm] z tym czerwonym pomiotem i tymi maciorami czesc i chwala bohaterom

No wiesz, Bury był żołnierzem to powinien choć jak żołnierz, strzał w głowę i ju a nie gruchotac czaszki, twarz tak aby matka rodzina niepoznalA.i po temu ciała gnily przykryte gałęziami aż do wiosny. To nieludzkie.

k
krk

nie mozna pojac jak barbarzynce mozna czcic -wyzywajacego sie na bezbronnychludziach / KU..Y GNOJE !

G
Gość
2 lutego, 19:46, Gość:

Bielsk modli się za ofiary burego a w lutym przyjedzie do Hajnowki żeby razem z narodowcami iść w marszu. Przykład x ubiegłego roku

Cie posrało

G
Gość

Bielsk modli się za ofiary burego a w lutym przyjedzie do Hajnowki żeby razem z narodowcami iść w marszu. Przykład x ubiegłego roku

G
Gość

Brytyjski Times: „Polski Żyd Witold Pilecki…”

G
Gość

bury pierwszy morderca....... tfu taki bohaterom

G
Gość
1 lutego, 10:20, NSZ:

Bury zrobił co konieczne pokazał kacapom czym kończy się zdrada Polski i niech pamiętają po wieczne czasy !

Jakoś u nas w Ciechanowcu to co 2 osoba mówi że z ruskimi trzeba jakoś się dogadywac i szanowiec bo ile rzeczy towaru mozna sprzedać i dla nas sa to konkretne pieniądze.zobaczcie co się dzieje u nas w kraju.wszystko drożeje wypłaty marne masakra do czego to dążymy.rolników naszych chcą zniszczyć totalnie

G
Gość
1 lutego, 13:04, Gość:

Czego podczas modlitwy szukali tam współcześni komuniści Zandberg i Czarzasty. Może wiecie?

1 lutego, 15:10, Gość:

A czego w kościele podczas modlitw szukaja Kaczynski, Morawiecki i ich ekipa????

1 lutego, 16:15, Gość:

Są katolikami.

A Czarzasty i Zandberg prawosławni?

Wot kakije dieła...

Kościół prawosławny nie zabrania innym wiarom uczestniczyc w mszy. rozumiem po twojej odpowiedzi ze kosciol katolicki nie jest juz taki tolerancyjny

G
Gość
1 lutego, 13:27, Gość:

Te wydarzenia miały miejsce w 46 roku, czyli kilka lat po tym jak NKWD wywoziło polskie elity do miejsc kaźni - Katynia, Ostaszkowa,......i rodziny polskie nie doczekały się na powrót swoich bliskich, tam zginęło kilkadziesiąt tysięcy Polaków. "Bury" miał racje na tamten okres że likwidował białoruską nację współpracującą z sowietami. Romuald Rajs ps. "Bury" to bohater walczący o wolną Polskę.

....to dobrze że się modlicie za swoich bliskich, ale w tym przypadku to powinny one być po cichu, bez rozgłosu i mediów.

1 lutego, 15:12, Gość:

Bandera też na szczescie miał racje jak na tamten okres

1 lutego, 16:19, Gość:

Jakim bydlakiem trzeba być żeby pisać takie rzeczy?

Czyli jakie??

G
Gość
31 stycznia, 19:34, Gość:

Te wydarzenia miały miejsce w 46 roku, czyli kilka lat po tym jak NKWD wywoziło polskie elity do miejsc kaźni - Katynia, Ostaszkowa,......i rodziny polskie nie doczekały się na powrót swoich bliskich, tam zginęło kilkadziesiąt tysięcy Polaków. "Bury" miał racje na tamten okres że likwidował białoruską nację współpracującą z sowietami. Romuald Rajs ps. "Bury" to bohater walczący o wolną Polskę.

31 stycznia, 21:33, Gość:

Jak można nazywać bohaterem zwykłego bandytę mordującego dzieci? Jak widać można, jak się ma wyprany mózg. O ile się w ogóle ma mózg...

A jeśli chodzi o tragedię Katynia, Ostaszkowa to tam też ginęli Białorusini i prawosławni. Przywoływanie tej tragedii jako kolejne "usprawiedliwianie" zbrodni niejakiego pana burego jest kolejnym tępym argumentem. Dlaczego pan bury nie zabijał NKWDzistów, aby pomścić elity z miejsc kaźni? Łatwiej przecież zabić niewinne dziecko i kobietę. Każdy popierający takie zbrodnie niewiele się różni od tych którzy je popełnili.

31 stycznia, 21:43, Gość:

Zabijał nkwodzistow i zabijaj zdrajców ,którzy donosili na Polaków do nich.

Nie pomyślałeś, że kolaboranci - prawosławni skazali swoich niewinnych bliskich na smierc?

31 stycznia, 21:57, Gość:

Chciał byś zeby za twoje winy ktos skrzywdzil twoja niewinna bezbronna nieuzbrojona rodzine???????/ jaki to żołnierz??? zwykła gnida. czemu nie atakowal NKWdzistów bo znadnego z nich nie zabil??? bo nie mial z nimi szans to sie wyżył na cywilach. A potem sam skamlal jak pies i donosil do UB dla swoich kompanów. wstyd. Hańba takim bohaterom

31 stycznia, 22:13, Gość:

Jeśli byłeś oficerem, urzędnikiem, patriota, wiedziałeś że twoja rodzina po donosie sąsiadów ( najczęściej prawosławnych) wyląduje na Syberii a ojciec w Katyniu.

Tak działało NKWD w skali dziesiątek, setek tysięcy Polaków.

Więc nie pieprz mi tu farmazonów, że Bury likwidował niewinnych zdrajców.. Oni sami przyczynili się do śmierci swoich żon i dzieci.

31 stycznia, 22:15, Gość:

To ja ci zycze zeby twoja zona i dziecko kiedys odpowiedziala za twój blad ktory moze ci sie w zyciu zdarzyc

31 stycznia, 22:20, Gość:

Świadome donoszenie, zdradzanie Polski nazywasz "błędem"???

Sowiet w tobie siedzi jak i w przodkach.

Tfuuu!!!

1 lutego, 7:12, cryo:

bez wątpienia i na tym wątku musi zaistnieć lokalny hejter Rafal Pisich@@j Fetor Fetorowicz K@@tasow .... z typową pisobolszewicką logiką przeinaczania faktów dla usprawiedliwiania zbrodni - "Oni sami przyczynili się do śmierci swoich żon i dzieci." .... żałosna kanalia bez sumienia ....

klepie hejty głupie

samotny degenerat

Psich@@j tworzy tutaj

bolszewicko-pisowski referat

należy do parszywej grupy

co "prawdę" biorą z d@@py

mają przyzwoitość za nic

i zwą się "sk@@rwysyny bez granic"

1 lutego, 12:01, Gość:

Co słychać w Choroszczy?

1 lutego, 12:28, cryo:

jeszcze nie zamknęli Rafallusa ...jest on line na forum ....

Czyli w Choroszczy nic się nie zmieniło.

Znaczit: kak było i ostałos...

G
Gość
1 lutego, 13:27, Gość:

Te wydarzenia miały miejsce w 46 roku, czyli kilka lat po tym jak NKWD wywoziło polskie elity do miejsc kaźni - Katynia, Ostaszkowa,......i rodziny polskie nie doczekały się na powrót swoich bliskich, tam zginęło kilkadziesiąt tysięcy Polaków. "Bury" miał racje na tamten okres że likwidował białoruską nację współpracującą z sowietami. Romuald Rajs ps. "Bury" to bohater walczący o wolną Polskę.

....to dobrze że się modlicie za swoich bliskich, ale w tym przypadku to powinny one być po cichu, bez rozgłosu i mediów.

1 lutego, 15:12, Gość:

Bandera też na szczescie miał racje jak na tamten okres

Jakim bydlakiem trzeba być żeby pisać takie rzeczy?

G
Gość
1 lutego, 08:04, okoń:

Skąd wszyscy uczestnicy wiedzą, że ofiary właśnie za wiarę(pewnie prawosławną) zostały ukarane pozbawieniem życia i spaleniem zabudowań?

Z zeznań sprawców egzekucji nic takiego nie wynika. Z zeznań wynika, że podstawą decyzji o egzekucji było wspieranie przez mieszkańców wiosek bolszewików na terenie Polski.

1 lutego, 15:29, Gość:

Są zeznania świadków. Jedna z kobiet ze strachu przed oprawcami powiedziała że jest Polką - wtedy to było równoznaczne Polak =katolik. Potwierdziła to jej katolicka sąsiadka. Dzięki temu jej nie zabili.

Czyli prawosławny = zdrajca?

G
Gość
1 lutego, 13:04, Gość:

Czego podczas modlitwy szukali tam współcześni komuniści Zandberg i Czarzasty. Może wiecie?

1 lutego, 15:10, Gość:

A czego w kościele podczas modlitw szukaja Kaczynski, Morawiecki i ich ekipa????

Są katolikami.

A Czarzasty i Zandberg prawosławni?

Wot kakije dieła...

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3