Jak wyglądała dziewiętnastowieczna siłownia? Te maszyny do gimnastyki wyglądają jak narzędzia tortur, ale 130 lat temu zdobyły popularność

Anna Rokicka-Żuk
Anna Rokicka-Żuk
Idea maszyn do ćwiczeń powstała już w osiemnastym wieku, jednak dopiero pod jego dziewiętnastego powstawały wynalazki, które dały początek współczesnym fitnessowym rozwiązaniom. Jednym z najważniejszych twórców maszyn do ćwiczeń, które początkowo służyły głównie rehabilitacji, był szwedzki lekarz Gustav Zander. Zobacz, jak wyglądały pierwowzory współczesnych maszyn treningowych, popularne zwłaszcza w XIX wieku! Na zdjęciu urządzenie do masażu brzucha.Wszystkie ilustracje pochodzą z książki „Dr. G. Zander's medico-mechanische Gymnastik” dr Alfreda Levertina z 1892 roku, a zostały udostępnione przez Techniska Museet, czyli sztokholmskie Muzeum Techniczne (licencja). Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, ew. naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE.
Idea maszyn do ćwiczeń powstała już w osiemnastym wieku, jednak dopiero pod jego dziewiętnastego powstawały wynalazki, które dały początek współczesnym fitnessowym rozwiązaniom. Jednym z najważniejszych twórców maszyn do ćwiczeń, które początkowo służyły głównie rehabilitacji, był szwedzki lekarz Gustav Zander. Zobacz, jak wyglądały pierwowzory współczesnych maszyn treningowych, popularne zwłaszcza w XIX wieku! Na zdjęciu urządzenie do masażu brzucha.Wszystkie ilustracje pochodzą z książki „Dr. G. Zander's medico-mechanische Gymnastik” dr Alfreda Levertina z 1892 roku, a zostały udostępnione przez Techniska Museet, czyli sztokholmskie Muzeum Techniczne (licencja). Zobacz kolejne slajdy, przesuwając zdjęcia w prawo, ew. naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE. fot. Tekniska museet/flickr.com/CC BY 2.0
Udostępnij:
Maszyny do ćwiczeń wydają się nieodłącznym wyposażeniem siłowni, jednak ich historia ma niewiele ponad dwieście lat. Rozpowszechnienie „mechanicznej” gimnastyki, jaką znamy współcześnie, zawdzięczamy w dużej mierze wynalazkom szwedzkiego lekarza Gustava Zandera, które do końca XIX wieku były obecne w ponad setce krajów. Jak wyglądały te urządzenia? Warto zobaczyć na zachowanych zdjęciach!

Spis treści

Maszyny do ćwiczeń były oryginalnie tworzone przez wynalazców jako narzędzia do rehabilitacji, a także profilaktyki chorób i urazów, nie zaś dla wzmacniania siły i wydolności, jak ma to miejsce obecnie. Do wyjątków łączących obie te dziedziny należą jednak wciąż aktualne i wykorzystywane projekty z początku ubiegłego wieku autorstwa Josepha Pilatesa, twórcy metody pilates.

Jak powstawały maszyny do ćwiczeń?

Pierwsze maszyny do ćwiczeń pojawiły się już pod koniec osiemnastego wieku, a przykładem jest Gymnasticon stworzony w 1796 roku przez angielskiego wynalazcę Francisa Lowndesa.

Urządzenie przypominało rower stacjonarny i było przeznaczone do gimnastyki usprawniającej stawy – w całym ciele lub tylko poszczególnych jego partiach. Było to konsekwencją rozkwitu nowej dziedziny medycyny, którą jej twórca Nicolas Andry nazwał ortopedią w dziele o tym tytule wydanym we Francji w 1741 roku.

Medyczne zastosowania miała też słynna maszyna stworzona przez Jamesa Chiosso – Polymachinon, bo taką otrzymała nazwę, powstawał od 1829 roku i miał być remedium na choroby chroniczne. Jej konstrukcja przypomina współczesne wyposażenie klubu fitness zwane stacją siłową z wyciągami linowymi. Wielofunkcyjne urządzenie stawiało większe opory niż Gymnasticon, zapewniało więc także większe wzmocnienie mięśni. Pomimo niewielkiego zainteresowania inwestorów medycyną, od premiery w 1831 roku maszyna była wciąż popularna w Europie i Stanach Zjednoczonych aż do połowy wieku.

Maszynę do treningów siłowych skonstruował natomiast w latach 90. dziewiętnastego wieku lekarz z Harvardu dr George Barker Windship, który rozpowszechniał tę aktywność m.in. na Wschodnim Wybrzeżu USA. Należy przy tym pamiętać, że według ówczesnej medycyny dźwiganie ciężarów było uważane za skrajnie szkodliwe. Choć Windship umarł dość młodo, jego maszyn używano do lat 80. Już dekadę później wynalazki w tej dziedzinie były coraz liczniejsze i lepiej przyjmowane.

A jak wyglądała XIX-wieczna „siłownia” w Europie? Zobacz zdjęcia w galerii!

Gimnastyka po szwedzku, czyli urządzenia Gustava Zandera

W rozwoju maszyn treningowych niemały udział miał szwedzki lekarz i wynalazca Gustav Zander. Wbrew pozorom wiele z jego urządzeń, które na zachowanych do dziś zdjęciach przypominają raczej narzędzia tortur, zainspirowało rozwiązania stosowane w we współczesnych sprzętach.

Zander również był bardziej zainteresowany rehabilitacją ruchową niż wzmacnianiem i budowaniem mięśni, a jego maszyny dedykowane różnym częściom ciała miały umożliwiać ćwiczenia jego całości. Była to nowoczesna koncepcja, która okazała się przyszłością rozwijającej się branży fitness.

Do 1906 roku maszyny Zandera były obecne już w 146 krajach świata. Dzięki współpracy z Dudley’em Sergeantem, nauczycielem wychowania fizycznego z Harwardu, który sam zaprojektował 50 maszyn, konstrukcje Szweda pojawiły się na początku XIX wieku również w USA.

Warto wiedzieć, że wynalazki Zandera nie były jedynymi w jego czasach – podobne rozwiązania miał zastosować nieco wcześniej Arthur Jones, twórca popularnych obecnie maszyn Nautilus.

W czasach kariery szwedzkiego twórcy wpływową postacią był Eugen Sandow, dziś uznawany za „ojca” współczesnej kulturystyki. Choć nie był konstruktorem ani nie posiadał kwalifikacji medycznych, pomógł rozpowszechnić maszyny do ćwiczeń siłowych w takim stopniu, że nigdy nie przestaną mieć wzięcia. Wszystko pomimo obecnej wiedzy o tym, ze są one tylko dodatkiem do metod treningowych budujących siłę, a bardziej stanowią metodę na wyizolowanie określonych mięśni i osiągnięcie efektów estetycznych.

Maszyny doktora Zandera na zdjęciach – zobacz, jak ćwiczono 130 lat temu!

Jak działały maszyny do ćwiczeń dr Zandera?

Gustav Zander (1835-1920) jako twórca rozprawy na temat medyko-mechanicznej gimnastyki w pracował jako rehabilitant w Instytucie Mechaniczno-Terapeutycznym w Sztokholmie. Traktował ruch jak lekarstwo, a nowa wtedy idea „ćwiczeń na receptę” przepisywanych konkretnemu pacjentowi, która nie jest dziś niczym dziwnym, była reakcją na rozwój wiedzy na temat ergonomii pracy i skutków przedłużonego siedzenia.

„Medyczne” maszyny zapewniały pasywną gimnastykę. Były napędzane ręcznie, a także parą wodną, benzyną czy prądem elektrycznym – wystarczyło tylko poddać się ich działaniu. W ten sposób miały poprawiać zdrowie nadwyrężone w wyniku wprowadzenia maszyn przemysłowych, zwiększać wydajność pracy, zapobiegać urazom i poprawiać samopoczucie.

Gdy lekarz otwierał swój instytut w 1865 roku, był on wyposażony w 37 maszyn, jednak do 1877 r. były już dostępne 53 różne urządzenia w pięciu szwedzkich miastach. Jako wykładowca gimnastyki na uniwersytecie medycznym Karolinska Institutet wkrótce eksportował sprzęt do Rosji, Anglii, Niemiec i Argentyny.

Maszyny Zandera powstawały w zakładach mechanicznych AB Göranssons, a cały projekt był finansowany przez szwedzki rząd. Sponsorował on badania wynalazcy i gwarantował, że siłownie będą dostępne dla każdego. Wraz z rozpowszechnieniem, zwłaszcza w Stanach, stały się jednak popularne głównie wśród elit. Zmechanizowany fitness stał się sposobem na atrakcyjny wygląd, a nie bezpieczeństwo pracy fizycznej. I tak zostało do dziś.

Zobacz, jak wyglądały maszyny mechaniczno-gimnastyczne Zandera oraz ćwiczące na nich osoby!

Zdjęcia pochodzą z książki na temat ich historii, napisanej przez dr Alfreda Levertina w 1892 roku, a zostały udostępnione przez sztokholmskie Muzeum Techniczne (Techniska Museet).

Dodaj firmę
Logo firmy Ministerstwo Zdrowia
Warszawa, ul. Miodowa 15
Reklama

Okazja na aktywność na świeżym powietrzu

miejsce #1

Sport Definition

Sport Definition Essence Msm 90Tabl

359,88 zł24,65 zł-93%
miejsce #2

Netex

Siatka Do Siatkówki Plażowej

417,00 zł104,00 zł-75%
miejsce #3

Atemi

Atemi 4000 Balsa

437,13 zł144,94 zł-67%
miejsce #4

Verk Group

Wiadro wiaderko silikonowe składane wzmacniane 10l

70,99 zł33,78 zł-52%
miejsce #5

Bestway

Bestway Flexchoice Air Mat 67617

196,99 zł109,00 zł-45%
miejsce #6

Polar

Polar Vantage M2 S-L Champagne Gold

1 608,00 zł899,00 zł-44%
miejsce #7

Bowflex

Bowflex Zestaw Sztang Regulowanych 2080 SELECTTECH

4 399,00 zł2 754,99 zł-37%
miejsce #8

Formotiva

Formotiva Liver Support 60 kaps.

29,99 zł19,99 zł-33%
miejsce #9

BioTech

BioTech Citrulline Malate 300g

79,90 zł54,90 zł-31%
miejsce #10

Yonex

Yonex Aerosensa 30 12szt.

199,00 zł139,99 zł-30%
miejsce #11

Shimano

Shimano Przerzutka Tylna Acera Rdm-360

129,00 zł89,82 zł-30%
miejsce #13

HMS

HMS Twister 25cm Niebieski

37,99 zł27,99 zł-26%
miejsce #14

CEP

Cep The Run Calf Sleeves Women Czarny

143,00 zł109,90 zł-23%
miejsce #15

Shimano

Shimano CN HG95 Deore XT Łańcuch 10 rzędowy

134,00 zł104,82 zł-22%
miejsce #16

InSPORTline

Insportline Stepper Bailar

1 189,00 zł959,00 zł-19%
miejsce #17

Kelton

Kelton Ławka Spartan HL2

749,00 zł617,00 zł-18%
miejsce #18

Olimp

Olimp Maxmass 3XL 6000G

186,00 zł158,99 zł-15%
miejsce #21

Smar Do Bieżni Oks 1361

45,40 zł41,99 zł-8%
miejsce #22

Prox

Prox Zestaw Lamp Hydra Set 400Lm+Wega 40Lm Usb

99,82 zł92,90 zł-7%
miejsce #23

Sport Arsenal

Arsenal Sakwa na bagażnik 465

219,99 zł208,82 zł
miejsce #24

Zefal

Zefal Lusterko Spin

59,99 zł57,50 zł
miejsce #25

Profex

Profex Przyczepka Jogger 2W1 Składana

999,00 zł
miejsce #28

Radvik

Radvik Pompka Blasa M000137502

89,99 zł
miejsce #30

Fox

Fox Defend

159,99 zł159,82 zł
Materiały promocyjne partnera

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Deszczówka zatruta na całej planecie

Materiał oryginalny: Jak wyglądała dziewiętnastowieczna siłownia? Te maszyny do gimnastyki wyglądają jak narzędzia tortur, ale 130 lat temu zdobyły popularność - Strona Zdrowia

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Więcej informacji na stronie głównej Gazeta Współczesna
Dodaj ogłoszenie