Mazury. Dawne cmentarze - nieme świadectwa przeszłości

    Mazury. Dawne cmentarze - nieme świadectwa przeszłości

    Kazimierz Radzajewski

    Gazeta Współczesna

    Aktualizacja:

    Gazeta Współczesna

    Cmentarz wojskowy w Ełku, zdjęcie z okresu międzywojennego. Jego wygląd nie zmienił się znacząco od tego czasu. Obok przykład dbałości o pamięć tych,

    Cmentarz wojskowy w Ełku, zdjęcie z okresu międzywojennego. Jego wygląd nie zmienił się znacząco od tego czasu. Obok przykład dbałości o pamięć tych, którzy tu służyli, walczyli i ginęli. To już nie są wrogowie, to ludzie i ich dramaty. ©M. Hirsztritt/ Archiwum

    Były, ale do 1945 roku. Potem kazano zapomnieć o poprzednich mieszkańcach Mazur i ich cmentarzach.
    Cmentarz wojskowy w Ełku, zdjęcie z okresu międzywojennego. Jego wygląd nie zmienił się znacząco od tego czasu. Obok przykład dbałości o pamięć tych,

    Cmentarz wojskowy w Ełku, zdjęcie z okresu międzywojennego. Jego wygląd nie zmienił się znacząco od tego czasu. Obok przykład dbałości o pamięć tych, którzy tu służyli, walczyli i ginęli. To już nie są wrogowie, to ludzie i ich dramaty. ©M. Hirsztritt/ Archiwum

    Są! To po 1990 roku przypomniano o tych, którzy tu żyli, umierali, walczyli. Swoje nekropolie mają nawet ci, którzy byli wojennymi wrogami.

    Na terenie Warmii i Mazur doliczono się 3200 cmentarzy. Najwięcej ewangelickich. I to one, znacznie skromniejsze niż katolickie, niemal do końca przepadły z ludzkiej pamięci następców.

    Wstyd przed gośćmi
    Mazurskie cmentarze to czasem tylko kępa drzew obok każdej większej wsi. Taki był zwyczaj, dopiero w XIX wieku kazano lokować cmentarze przy parafiach.

    - Smutny to obraz. Mam za płotem taki stary cmentarz protestanckich mieszkańców wsi. Wszystko zdewastowane, nawet płyty nagrobkowe rozkradziono - zastanawia się nad grobami Włodzimierz Babicz ze wsi Żabojady k. Gołdapi.

    Babicz jest nowym mieszkańcem tej wsi. Organizuje na Mazurach Garbatych rajdy landroverami. On sam zabrał się za porządkowanie tego cmentarza, żeby nie wstydzić się przed gośćmi. W pobliskich Dubeninkach poszły po rozum do głowy władze gminy i z zapomnianego cmentarza wojennego powstała na wzgórzu piękna nekropolia żołnierzy niemieckich i rosyjskich poległych w I wojnie światowej.

    Jeszcze dużo do zrobienia
    - Pomagała nam w tym niemiecka fundacja - mówi Ryszard Zieliński, wójt Dubeninek.

    To właśnie Niemcy od dziesięciu lat przypominają o swoich poległych żołnierzach. Odnajdują groby, ekshumują szczątki i przenoszą je na gigantyczną nekropolię w Bartoszach k. Ełku. Już spoczywa tam 7 tysięcy szczątków, a nekropolia zwana "Wschodniopruską Golgotą" może ich pomieścić nawet 20 tysięcy.

    Ełk też nie uchronił się od dewastacji starych cmentarzy. Już mało kto wie, że niewielki wzgórek obok miejskiego bazaru to pozostałość po cmentarzu żydowskim.

    Współczesny park miejski w Giżycku to także żydowska nekropolia. Tam spaceruje się po grobach.
    Nie zmienił zaś zasadniczo swojego wyglądu stary cmentarz wojskowy w Ełku. Ta nekropolia to obecnie część cmentarza komunalnego. W alejkach jest 447 mogił żołnierzy niemieckich, rosyjskich i francuskich. Cmentarz przeszedł generalną przebudowę w 2008 roku.

    Na naszym portalu znajdziesz też informacje z Ełku.

    Czytaj treści premium w Gazecie Współczesnej Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze (3)

    Dodaj komentarz
    Wszystkie komentarze (3) forum.wspolczesna.pl

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Współczesna.pl to aktualne informacje z woj. podlaskiego i części woj. warmińsko-mazurskiego. POLUB NAS na Facebooku

    Współczesna.pl jest na Twitterze

    Polecamy

    Hity ze sprawdzianów i kartkówek. Nauczyciel płakał, jak sprawdzał

    Hity ze sprawdzianów i kartkówek. Nauczyciel płakał, jak sprawdzał

    Umiesz przeklinać po podlasku? (quiz)

    Umiesz przeklinać po podlasku? (quiz)

    Pół roku za pół ceny! Świąteczna promocja prenumeraty cyfrowej

    Pół roku za pół ceny! Świąteczna promocja prenumeraty cyfrowej

    Białystok w 1999 roku (archiwalne zdjęcia)

    Białystok w 1999 roku (archiwalne zdjęcia)