MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Jak sprawdzić, czy dziecko ma atopowe zapalenie skóry? Zwróć uwagę na te objawy. Poznaj metody leczenia i dietę dla dzieci z AZS

Paulina Dragan, Marta Siesicka-Osiak
Leczenie AZS powinno być dopasowywane indywidualnie do wieku pacjenta, rozległości i nasilenia występujących zmian skórnych.
Leczenie AZS powinno być dopasowywane indywidualnie do wieku pacjenta, rozległości i nasilenia występujących zmian skórnych. triocean/GettyImages
Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest chorobą, która może się ujawnić już w wieku niemowlęcym. Do jej najbardziej charakterystycznych objawów należą suchość skóry oraz występujący jednocześnie świąd. Zobacz, jak sprawdzić, czy dziecko ma atopowe zapalenie skóry i czy da się je wyleczyć?

Spis treści

Czym jest atopowe zapalenie skóry u dziecka?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci, w skrócie określane jako AZS, jest często błędnie określane również egzemą. Jest to schorzenie należące do zapalnych alergicznych chorób skóry i wiąże się z uczuleniem na określone substancje znajdujące się w otoczeniu chorego dziecka, czyli tzw. alergeny. Choroba ta zazwyczaj ujawnia się w wieku niemowlęcym lub wczesnym dzieciństwie.

Czytaj także: Tani, domowy sposób mojej babci na gładką skórę. Koi, łagodzi podrażnienia

Atopowe zapalenie skóry jest schorzeniem przewlekłym, które charakteryzuje się długotrwałym przebiegiem i tendencją do nawrotów, również po długim okresie bezobjawowym. Warto zaznaczyć, że nie jest to choroba zakaźna i nie można się nią zarazić przez bezpośredni kontakt z chorym dzieckiem.

Atopowe zapalenie skóry u dziecka – przyczyny

Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest chorobą o podłożu genetycznym. Jest ona związana z nieprawidłową budową naskórka oraz niewłaściwym działaniem układu odpornościowego dziecka. U większości pacjentów obserwuje się nadprodukcję immunoglobuliny E, czyli przeciwciał IgE. Jest to rodzaj białka, które bierze udział w procesach alergicznych. W wyniku choroby zostają one skierowane przeciwko prawidłowym komórkom ciała, które zostają błędnie rozpoznane jako zagrażające organizmowi.

AZS u dzieci najczęściej uaktywnia się w wyniku kontaktu malucha z alergenami. Mogą one być zawarte w spożywanych przez nie pokarmach, takich jak mleko, jajka czy produkty mączne. Ale alergeny mogą się również unosić w powietrzu i są to między innymi pyłki roślinne, roztocza kurzu domowego, pleśń czy sierść i ślinę zwierząt (najczęściej kocią, choć powszechna jest też alergia na psa).

Dolegliwości związane z atopowym zapaleniem skóry u dzieci często wywołuje również stres, różnego typu infekcje czy substancje drażniące skórę, które mogą się znajdować na przykład w stosowanych przez nie kosmetykach i proszkach do prania.

Objawy AZS u dziecka i niemowlęcia. Jak sprawdzić, czy dziecko ma atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci i dorosłych dzieli się na 3 fazy, w zależności od wieku, w którym występuje. Są to:

  1. Faza niemowlęca i wczesnodziecięca: gdy choroba pojawia się u maluchów od 2. miesiąca do 3. roku życia.
  2. Faza dziecięca: gdy AZS ujawnia się u dzieci w wieku od 3. do 12. roku życia.
  3. Faza okresu dojrzewania i wieku dorosłego: gdy chorują osoby po 12. roku życia.

Dolegliwością najbardziej charakterystyczną dla atopowego zapalenia skóry u dzieci jest uporczywy świąd. Nasilone swędzenie skóry jest na tyle uciążliwe, że u dzieci zauważalne jest rozdrażnienie oraz poczucie niepokoju. Najmłodsi pacjenci często cierpią na bezsenność i budzą się w nocy, rozdrapując wykwity skórne aż do krwi. Oprócz tego skóra dziecka z AZS jest bardzo sucha i wrażliwa na czynniki zewnętrzne, które mogą ją podrażnić.

Rodzaj i umiejscowienie zmian skórnych pojawiających się u chorych zależy głównie od ich wieku oraz stopnia nasilenia procesu zapalnego skóry. W związku z tym właśnie wyróżniamy fazę ostrą i przewlekłą AZS.

  1. W fazie ostrej choroby obserwowane są ogniska rumieniowe, które są wyraźnie odgraniczone od zdrowej skóry. Co więcej, u niektórych pacjentów powstają na nich także nadżerki, grudki i pęcherzyki. Na skórze dziecka z AZS w fazie ostrej pojawiają się również wykwity skórne, czyli tak zwane wypryski atopowe, w tych miejscach, gdzie skóra miała kontakt z alergenem.
  2. W fazie przewlekłej AZS występują ogniska z pogrubiałą skórą i mocniej uwidocznionym rysunkiem linii skórnych. Jest to tak zwana lichenizacja, w której rezultacie skóra dziecka jest szorstka i nieprzyjemna w dotyku. W niektórych przypadkach obserwuje się też złuszczanie się naskórka.

U dzieci do 3. roku życia zmiany skórne to przede wszystkim nieregularne ogniska rumieniowo-wysiękowe, które pojawiają się zazwyczaj na twarzy, kończynach i tułowiu. W fazie dziecięcej AZS ogniska lichenizacji można zauważyć w głównej mierze na skórze zgięć stawowych.

U starszych dzieci oraz u pacjentów dorosłych zajęte zmianami skórnymi mogą być również grzbiety rąk. W najcięższych przypadkach choroby niezależnie od wieku pacjentów może także dojść do erytrodermii, czyli do zajęcia całej powierzchni skóry.

Diagnozowanie atopowego zapalenia skóry u dzieci

Atopowe zapalenie skóry u dzieci jest diagnozowane przede wszystkim na podstawie wywiadu z pacjentem i występujących u niego objawów. Lekarze stosują w tym przypadku tak zwane kryteria Hanifina-Rajki, czy kryteria diagnostyczne AZS, które zostały podzielone na mniejsze i większe.

Do kryteriów większych zaliczamy:

  1. Świąd.
  2. Typowe umiejscowienie zmian.
  3. Przewlekły i nawrotowy przebieg choroby.
  4. Atopia u pacjentów albo w wywiadzie rodzinnym.

Do kryteriów mniejszych zaliczamy między innymi:

  1. Suchość skóry.
  2. Rogowacenie przymieszkowe i/lub rybia łuska.
  3. Dodatnie wyniki punktowych testów skórnych.
  4. Podwyższone stężenie IgE w surowicy.
  5. Pierwsze objawy pojawiające się w bardzo młodym wieku.
  6. Nawracające zakażenia skóry.
  7. Zaćma.
  8. Nietolerancja wełny.
  9. Nietolerancja pokarmów.
  10. Zaostrzenie objawów po stresowych sytuacjach.
  11. Częste wypryski na rękach i stopach.
  12. Wypryski sutków.
  13. Zapalenie czerwieni wargowej.
  14. Nawracające zapalenie spojówek.
  15. Zaciemnienie okolic oczodołów.
  16. Rumień lub zblednięcie twarzy.
  17. Biały dermografizm (odczyn naczyniowo-ruchowy skóry).

U dzieci powyżej 4. roku życia wykonywane są punktowe testy skórne, które mogą potwierdzić alergiczny charakter choroby. Jeśli przeprowadzenie testów nie jest jednak możliwe u konkretnego pacjenta, zwykle zleca się wykonanie badania z krwi pacjenta. Oznaczany jest wówczas poziom przeciwciał IgE, których stężenie u pacjentów z AZS jest bardzo wysokie.

Leczenie atopowego zapalenie skóry u dzieci

Atopowe zapalenie skóry u dzieci może przebiegać w różny sposób. Dlatego też jego leczenie jest dopasowywane indywidualnie do wieku pacjenta i rozległości oraz nasilenia występujących u niego zmian skórnych.

Najważniejsza w przypadku AZS jest zdecydowanie odpowiednia pielęgnacja skóry dziecka. Wymagane jest przede wszystkim regularne nawilżanie i natłuszczanie skóry. Używa się w tym celu specjalnych preparatów – emolientów. Wszelkiego typu emulsje do kąpieli, kremy czy maści powinny mieć pH 5,5 i posiadać oznaczenie, iż są przeznaczone do używania na skórze atopowej. Preparaty tego typu nie tylko prawidłowo nawilżą skórę dziecka, ale również zminimalizują świąd. Należy je stosować 3-4 razy dziennie.

W terapii AZS u dzieci stosuje się również:

  1. Preparaty przeciwzapalne: w sytuacji, gdy u dziecka występują ogniska zapalne z tworzącymi się grudkami świądowymi lub lichenizacją (głównie są to leki sterydowe, które muszą zostać dobrane indywidualnie przez dermatologa).
  2. Inhibitory kalcyneuryny: nowa grupa bezpieczniejszych leków przeznaczonych do stosowania na skórę, których używa się również w profilaktyce zaostrzania się objawów choroby.
  3. Leki przeciwhistaminowe: preparaty te stosowane są w celu złagodzenia świądu, choć niektóre z nich mają również działanie uspokajające i ułatwiające zasypianie.
  4. Fototerapię: naświetlanie promieniami UVA i UVB.
  5. Fotochemioterapię: fototerapia połączona z jednoczesnym podawaniem substancji chemicznych.

Czy AZS u dzieci mija?

Wielu rodziców zastanawia się, czy można całkowicie wyleczyć atopowe zapalenie skóry u dzieci? Niestety atopowe zapalenie skóry u dzieci jest niestety chorobą o charakterze przewlekłym. Często jej objawy nawracają, nawet gdy nie występowały u pacjenta przez długi okres.

Może mieć to związek na przykład z sezonowym występowaniem czynnika wywołującego alergię, chociażby podczas okresu pylenia drzew. Nie jest to schorzenie wyłącznie wieku dziecięcego, ponieważ AZS utrzymuje się również poza okresem dojrzewania u 45-60 proc. pacjentów.

Dieta dla najmłodszych z AZS. Czego nie może jeść dziecko z atopowym zapaleniem skóry?

Atopowe zapalenie skóry u dzieci może również stanowić objaw alergii pokarmowej. W takiej sytuacji niezbędne jest stosowanie u chorego diety eliminacyjnej. W grupie produktów, których należy unikać zazwyczaj znajdują się:

  • mleko krowie i jego przetwory,
  • orzechy,
  • jajka kurze,
  • kakao,
  • ryby i owoce morza,
  • soja,
  • miód,
  • ketchup,
  • korniszony,
  • produkty zawierające barwniki i konserwanty,
  • niektóre warzywa i owoce (np. szpinak, pomidory, dynia, kiszona kapusta, oliwki, porzeczki, truskawki, wiśnie, maliny, pomarańcze).
emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Upalne dni bez stresu. Praktyczne sposoby na zdrowe lato

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera

Materiał oryginalny: Jak sprawdzić, czy dziecko ma atopowe zapalenie skóry? Zwróć uwagę na te objawy. Poznaj metody leczenia i dietę dla dzieci z AZS - Strona Zdrowia

Wróć na wspolczesna.pl Gazeta Współczesna