Jej ojciec to bohater. Dowiedziała się o tym z książek

    Jej ojciec to bohater. Dowiedziała się o tym z książek

    Magdalena Kleban mkleban@wspolczesna.pl

    Gazeta Współczesna

    Gazeta Współczesna

    Teresa Szóstko już jako dorosła kobieta poznała bohaterską przeszłość ojca

    Teresa Szóstko już jako dorosła kobieta poznała bohaterską przeszłość ojca

    Teresa Szóstko, miała trzy lata, kiedy ostatni raz widziała ojca Edwarda Fokczyńskiego. Po 30 latach, z książek, dowiedziała się, że był on w zespole, który złamał kod Enigmy.
    Teresa Szóstko już jako dorosła kobieta poznała bohaterską przeszłość ojca

    Teresa Szóstko już jako dorosła kobieta poznała bohaterską przeszłość ojca

    Nasza rodzina nie miała pojęcia o jego pracy. Ojciec zawsze był bardzo skrytym i dyskretnym człowiekiem - przyznaje córka Edwarda Fokczyńskiego - Po latach dowiedzieliśmy się, że nawet przesłuchiwany i torturowany przez Niemców nie złamał tajemnicy Enigmy.

    Edward Fokczyński był jednym z 15 Polaków, którzy w latach 1932-39 pracowali i w końcu złamali kod Enigmy, niemieckiej maszyny szyfrującej. To w wytwórni radiotechnicznej AVA, której był współwłaścicielem, powstał duplikat Enigmy i części mechaniczne do niej.
    To umożliwiło dalsze prace nad tą maszyną, a w konsekwencji dzięki tej wiedzy alianci w czasie II wojny światowej mogli poznać zaszyfrowane plany i informacje hitlerowców. Historycy są dzisiaj zgodni - rozszyfrowanie kodu Enigmy w znacznym stopniu przyczyniło się do ostatecznego zwycięstwa II wojny światowej przez aliantów.

    - Tatuś z kolegami złożył tę maszynę, a po wybuchu wojny, pracowali też nad nią i we Francji - wspomina jego córka, Teresa. - Niektórzy mówią, że ojciec był nawet flegmatyczny, ale on ciągle miał głowę nabitą pomysłami, wynalazkami. A nawet nie był w tym kierunku wykształcony, był samoukiem! Tylko niezwykle zdolnym.

    Zapomniani i nieznani

    Teresa Szóstko od kilku lat mieszka w Białymstoku, rodzinnym mieście jej męża Jerzego. To właśnie on jest prawdziwą skarbnicą wiedzy na temat życia i pracy swojego teścia. Przez lata walczył, by jego praca przy Enigmie, została uznana. To dzięki jego i pani Teresie wytrwałości Edward Fokczyński został w ubiegłym roku pośmiertnie odznaczony Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.

    W piątek, w białostockim oddziale IPN, podzielili się oni historią swojej rodziny z licealistami i białostoczanami z klubu historycznego im. gen. Stefana "Grota" Roweckiego.

    Ta sprawa ciągle bowiem fascynuje i wzbudza żywe emocje. Polscy bohaterowie Enigmy musieli długo czekać na uznanie. Prawdę o złamaniu maszyny szyfrującej i roli Polaków świat poznał dopiero w 1973 r. dzięki książce Gustave Bertranda.

    - Mama jeszcze długo po wojnie była przekonana, że tata żyje, ale nie może wrócić ze względu na panujący w Polsce ustrój komunistyczny - przyznaje Teresa Szóstko. - I dopiero po 30 latach dowiedzieliśmy się, czym on tak naprawdę się zajmował i jak zginął.

    Nie zdradził tajemnicy

    Wraz z inżynierem Antonim Palluthem (też z firmy AVA) zostali w 1943 roku zatrzymani na francusko-szwajcarskiej granicy. Fokczyński był torturowany w obozie Sachsenhausen, ale nie zdradził tajemnicy.
    Jeszcze na wolności pisał do swojej rodziny kartki, potem jednak nikt nie poinformował jego bliskich o śmierci ojca i męża.

    - Tęskniłam do niego strasznie, nawet jeśli wlaściwie go nie znałam - przyznaje pani Teresa. - Jeszcze jak byłam podlotkiem i widziałam mężczyznę, który choć trochę przypominał ojca to podbiegałam i pytałam czy nie jest Edwardem Fokczyńskim.

    Po ojcu nie zostały jej właściwie żadne pamiątki. Wynalazki ojca jej mama w czasie wojny przekazała armii podziemnej. Nie udało się też odzyskać mieszkania rodziców na placu Wilsona w Warszawie.

    Czytaj treści premium w Gazecie Współczesnej Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze (2)

    Dodaj komentarz
    Wszystkie komentarze (2) forum.wspolczesna.pl

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Współczesna.pl to aktualne informacje z woj. podlaskiego i części woj. warmińsko-mazurskiego. POLUB NAS na Facebooku

    Współczesna.pl jest na Twitterze

    Polecamy

    Hity ze sprawdzianów i kartkówek. Nauczyciel płakał, jak sprawdzał

    Hity ze sprawdzianów i kartkówek. Nauczyciel płakał, jak sprawdzał

    Czyste powietrze! Sprawdź jak walczyć o czyste powietrze w naszym mieście.

    Czyste powietrze! Sprawdź jak walczyć o czyste powietrze w naszym mieście.

    Białystok w 1999 roku (archiwalne zdjęcia)

    Białystok w 1999 roku (archiwalne zdjęcia)